Klaar voor een goede start!

De basiscompetenties van de leerkracht

September. Een nieuwe lichting leraren komt op de arbeidsmarkt. Uitgerust met een set basiscompetenties en veel goesting. Gedreven, maar ook wat onzeker.

De ‘10 basiscompetenties van de leraar’ vormen het fundament van de lerarenopleiding die ze achter de rug hebben. 

  1. De leraar als begeleider van leer- en ontwikkelingsprocessen
  2. De leraar als opvoeder
  3. De leraar als inhoudelijk expert
  4. De leraar als organisator
  5. De leraar als innovator-onderzoeker
  6. De leraar als partner van ouders en verzorgers
  7. De leraar als lid van een schoolteam
  8. De leraar als partner van externen
  9. De leraar als lid van een onderwijsgemeenschap
  10. De leraar als cultuurparticipant

Maar kan je een leraar wel samenvatten in 10 basiscompetenties? Wij geloven dat een kandidaat leraar meer is dan de optelsom van zijn/haar competenties.

De uitdaging bestaat erin om opmerkelijke leraren te vormen die klaar zijn om in te spelen op de trends van de 21e eeuw. Leraren die de lat voor zichzelf hoog leggen vanuit het motto dat lesgeven nooit af is en altijd beter kan. Om in onze diverse samenleving álle kinderen en jongeren tot duurzaam leren en leven te brengen, moeten leraren eigentijdse en uitdagende leeromgevingen kunnen opzetten en telkens opnieuw integere en passende keuzes kunnen maken. Leraren van de toekomst zijn dan ook creatief, flexibel en ondernemend. Ze volgen nieuwsgierig de ontwikkelingen binnen het onderwijs op en denken kritisch na over het eigen handelen en wat dat teweeg brengt bij kinderen en jongeren. Goede leraren hebben een open houding en werken samen met collega’s, kinderen en jongeren, ouders en de bredere wereld.

Zonder passie en bevlogenheid kan je het bovenstaande niet waarmaken. Liefde voor je vak en fierheid over je werk zijn, ook al staan ze niet expliciet in de basiscompetenties, onontbeerlijke ingrediënten van goed leraarschap. Binnen de lerarenopleiding zetten we dan ook in op attitudes als authenticiteit en gedrevenheid. Leraren met deze ingesteldheid maken de wereld van kinderen en jongeren groter en zorgen ervoor dat zij op hun beurt geënthousiasmeerd en geïnspireerd worden. Daarnaast zijn ook betrokkenheid en engagement basishoudingen. We hebben nood aan leraren die geloven in het groeipotentieel en de leer-kracht van hun leerlingen en hen uitdagen om voortdurend het beste uit zichzelf te halen. Of zoals Maarten Vansteenkiste in het vorige nummer schreef: leraren die de vitamines voor groei, nl. autonomie, verbondenheid en competentie, voeden. Het zijn niet toevallig deze leraren die we ons blijvend herinneren. Het is hier dat je als leraar het échte verschil kunt maken.

Studenten vormen tot startklare leraren doen we niet alleen. Het werkveld is hierbij een onontbeerlijke partner. Het samen opleiden van leraren zorgt voor een verwevenheid van theorie en praktijk en biedt studenten een omvattend en realistisch beeld van de job als leraar.

De verwachtingen die we in de opleiding stellen zijn niet min. Maar uiteraard zijn startende leraren geen experts op alle gebied. Ons doel is studenten startklaar af te leveren om hun professionele loopbaan in het onderwijs aan te vatten. Hoe goed we hen ook proberen op te leiden, gedropt worden in de realiteit is niet evident. Voor veel startende leerkrachten blijft het dan ook een praktijkschok. Het bundelen van de expertise van de lerarenopleiding VIVES, Katholiek Onderwijs Vlaanderen regio West-Vlaanderen en enkele West-Vlaamse scholen in pilootprojecten rond aanvangsbegeleiding is alvast een stap in de goede richting.

Startende leraren moeten kansen krijgen om te blijven groeien en dat kan het best in een open en lerend team. Een team waarin de fase van het ‘overleven’ toegelaten wordt, maar waarin er tegelijkertijd ruimte is om de idealen en nieuwe ideeën uit de opleiding warm te houden.

Samen reflecteren en ervaringen uitwisselen, zowel met andere starters als met ervaren collega’s biedt heel veel steun. Gewoon al weten dat je niet de enige bent die worstelt met orde houden, die niet zo goed raad weet met de diversiteit in de klas of het beoordelen van leerresultaten zorgt voor rust. Elkaar ondersteunen en samen oplossingen zoeken zorgt voor nieuwe energie.

Een mentor, speciaal aangesteld om startende leerkrachten te ondersteunen, is goud waard. Helaas koos de overheid ervoor om hier niet langer in te investeren. Zeker een gemiste kans om startende leraren te begeleiden en zo de grote uitval in de beginjaren tegen te gaan. Gelukkig blijven heel wat scholen – in de mate van het mogelijke – hierin investeren vanuit eigen middelen. De keuze voor deze investering alsook het opnemen van een coachende rol, naast een beoordelende, door de directie is erg wenselijk.

Aan alle startende leraren: heel veel succes gewenst en vergeet nooit je idealen.

23/8/2017

Sofie Pottier, opleidingshoofd VIVES/ Noël Selis, directeur studiegebied onderwijs VIVES

Recentste blogposts:

Overzicht van alle blogposts > > >