Van moetivatie naar goesting!

Vitamines voor de groei van leerlingen én leerkrachten

Huistaken maken, meewerken in de klas, volharden als het wat moeilijker gaat … kinderen zijn er niet altijd enthousiast voor. Leerkrachten hebben wel eens het gevoel dat ze een grote zeurkous zijn. Ze moeten achter de veren van kinderen zitten, die te weinig zelfdiscipline vertonen en vooral ‘moetivatie’ lijken te vertonen. Andere kinderen twijfelen al op jonge leeftijd aan zichzelf en raken in paniek bij een toets, bang om fouten te maken en mama en papa teleur te stellen.

Maar kinderen kunnen ook enthousiast zijn, in die mate dat hun nieuwsgierigheid en verwondering prikkelend werkt voor hun leerkrachten en ouders. Ze nemen initiatief en helpen vriendjes in de klas als ze daartoe de kans krijgen. Kortom, ze gaan graag naar school en leren uit interesse. Wat de juf en meester vertelt, vinden ze boeiend en zinvol. Als kinderen dergelijke autonomie motivatie of ‘goesting’ vertonen, dan verloopt het leerproces vrijwel moeiteloos. Veeleer dan te trekken en te sleuren, kunnen leerkrachten kinderen meer begeleiden en coachen in hun ontwikkeling.

In het onderwijs worden leerkrachten misschien meer dan ooit op de proef gesteld om kinderen te stimuleren van moetivatie naar goesting en hen te ondersteunen bij het opbouwen van een intern kompas. Dit is geen vanzelfsprekendheid. De vraag rijst dan ook wat de vitamines voor groei zijn en hoe leerkrachten en directies deze kunnen ondersteunen, zodat kinderen nieuwsgierig en geboeid door het leven gaan en meewerken uit vrije wil en niet omdat het moet.

In het boek ‘Vitamines voor groei’ betogen Maarten Vansteenkiste en Bart Soenens op basis van de Zelf-Determinatie Theorie (Ryan & Deci, 2000), een brede theorie over menselijke motivatie, dat de behoeftes aan autonomie, relationele verbondenheid en competentie essentiële voedingsstoffen zijn voor de groei van kinderen. Het zijn de vitamines voor hun zelfontplooiing. Als deze vitamines worden gevoed, dan hebben kinderen het gevoel dat ze zichzelf mogen zijn en hun voorstellen en gevoelens ter harte worden genomen (Autonomie), dat ze een warme en hechte band ervaren met hun vrienden en leerkrachten (verBondenheid) en dat ze opgedragen taken tot een goed einde kunnen brengen (Competentie). Dit is het ABC van de groei van kinderen. Als deze behoeftes zijn voldaan, dan wordt hun nieuwsgierigheid en betrokkenheid aangewakkerd. Ze voelen zich beter in hun vel, gaan minder in verzet en volgen de regels meer uit vrije wil.

Maar ook leerkrachten beschikken over diezelfde vitamines. Deze zijn dan ook van cruciaal belang voor hun functioneren. Directies staan dan ook voor de uitdaging om te investeren in de vitamines van leerkrachten, want de zelfzorg van leerkrachten is essentieel. Het beschermt hen tegen gevoelens van uitputting, maakt energie bij hen vrij en zorgt er voor dat ze op een motiverende manier les geven en omgaan met kinderen.

Motiverende leerkrachten en directieteams proberen dan ook deze vitamines te voeden. De meest motiverende cocktail omvat de combinatie van autonomieondersteuning, relationele steun en structuur. Binnen een dergelijk schoolklimaat bieden leerkrachten inspraak, gaan ze in dialoog met kinderen waarbij hun protest wordt gehoord in plaats van onder de mat geveegd en proberen ze leertaken en regels goed te duiden. Leerkrachten zijn tevens warm en betrokken, bezorgd om het kind als persoon. Ten slotte scheppen ze duidelijkheid over wat kan en niet kan, bieden ze gewenste hulp en moedigen ze kinderen aan tot zelfreflectie.  Dit is verre van een sinecure en de ene dag lukt dit ook beter dan de andere. Echter, op dagen dat leerkrachten en directies deze vitamines weten te voeden, dan komt dit zowel het welbevinden van de kinderen als van henzelf ten goede. Het hedendaagse onderwijs staat dan ook voor de uitdaging om ingangspoorten te vinden om op deze behoeftes in te spelen.

Afbeeldingsresultaat voor vitamines voor groei

Handboek Vitamines voor groei

‘Vitamines voor groei’ is in de eerste plaats een handboek, maar het beoogt ook een naslagwerk te zijn voor iedereen die betrokken is in het stimuleren van de groei van kinderen en jongeren. Het boek kan dan ook een inspiratie zijn voor ouders, leerkrachten en hulpverleners.

Bart Soenens, Leen Haerens, Nathalie Aelterman & Maarten Vansteenkiste

19/10/2017

Recentste blogposts:

Overzicht van alle blogposts > > >