Vluchtelingenkinderen in het onderwijs

Op bezoek in een multiculturele kleuterschool

Bart Houwen is directeur van de Vrije Kleuterschool Westdiep in Oostende. De school is gelegen in een wijk met een bijzonder heterogene populatie. We ontmoeten Bart op de tweedaagse voor directies van het Katholiek Onderwijs Regio West-Vlaanderen. Het centrale thema op deze bijeenkomst was ‘de katholieke dialoogschool’: een mooi aanknopingspunt dus.

Jouw school is ingeplant in een wijk waar veel allochtone gezinnen wonen. Kan je ons iets meer vertellen over de eigenheid van de buurt?

De kleuterschool Westdiep is gelegen in de Steenbakkersstraat. De naam van de straat is geen toeval. Zo’n 100 jaar geleden woonden er hier Vlaamse arbeidersgezinnen die werkten aan de vele bouwwerken van Koning Leopold II, die van Oostende zowat zijn privé kuuroord gemaakt had. De werklieden verdienden een karig loontje. Amper genoeg om rond te komen of om de huishuur te betalen. Er is dus van oudsher al heel wat kansarmoede in deze wijk. Ook vandaag trekt deze buurt nog veel gezinnen aan die het niet zo breed hebben. Allochtone nieuwkomers vinden hier een goedkoop onderkomen. Stilaan trokken autochtone ouders weg uit de buurt en dat verklaart onze gekleurde en diverse schoolpopulatie.

Als je hun vertrouwen gewonnen hebt, is er heel veel mogelijk!

Een smeltkroes dus van allerlei nationaliteiten in de buurt. Lukt het jullie om ‘een brede school’ te zijn?

Jazeker! Binnen een kwetsbare gemeenschap kan de school een belangrijke rol opnemen. We zijn het kloppende hart van de buurt. Een vangnet, een ontmoetingsplaats, een meldpunt … Gelukkig is er een zeer goede samenwerking met het stadsbestuur en zijn we vaak draaischijf in het doorverwijzen naar de lokale dienstverlening. Het belangrijkste is dat de ouders zich welkom voelen op je school. We werken zeer laagdrempelig en stimuleren ouders om de school van hun kind te leren kennen.

Dat lijkt me toch een hele uitdaging met al die verschillende thuistalen.

Dat is het ook, maar we vragen aan ouders met eenzelfde moedertaal om tolk te spelen, zodat afspraken en regels uitgelegd worden in hun moedertaal. Zo is het bijvoorbeeld heel belangrijk om mee te geven dat er op woensdagnamiddag geen school is en dat ze dan hun zoon of dochter moeten komen ophalen. Dat hebben we al doende geleerd. (Met een brede glimlach) Nee, alle gekheid op een stokje, een warm onthaal en duidelijke communicatie met ouders is heel belangrijk. We letten er op dat de brieven voor ouders in verstaanbare taal geschreven zijn en aangevuld worden met picto’s, foto’s of prenten. Verder krijgen ouders hier ook de mogelijkheid om als vrijwilliger (met een vrijwilligerscontract) mee te werken in de schoolorganisatie door fruit te schillen, mee te helpen bij een activiteit in de klas van hun zoon of dochter of door als brugfiguur van de school contactpersoon te zijn binnen hun gemeenschap. Op die manier zien ouders wat we doen met de kinderen en leren ze het Vlaamse onderwijssysteem beter kennen. Als je hun vertrouwen gewonnen hebt, is er heel veel mogelijk!

Ik kan me voorstellen dat het voor de leerkrachten niet altijd even gemakkelijk is om te werken met al die verschillende nationaliteiten in de klas. Hoe houden jullie het  haalbaar?   

Wel, omdat we een school zijn met een groot aantal zorgkinderen beschikken we over veel zorguren. Dat maakt natuurlijk een groot verschil. Maar we ontwikkelden ook een eigen zorgsysteem waardoor we de zorgnoden van kwetsbare leerlingen zeer gericht kunnen aanpakken. Daarnaast is er in onze aanpak één woord dat centraal staat en dat is ‘collegialiteit’. Je hebt elkaar nodig om goed onderwijs te kunnen bieden. Onze leerkrachten leren veel bij van elkaar. Zo lopen ze vaak elkaars klas binnen, observeren bij elkaar en wisselen goede praktijk uit. Als leerkracht in Westdiep moet je dus sociaalvaardig zijn om goed te kunnen samenwerken met je collega’s, maar ook om goed aan te voelen wat de leerlingen nodig hebben of hoe ze het beste leren, want veel anderstalige nieuwkomers zijn het niet gewoon om naar school te gaan. Zo weten ze vaak niet hoe je een schaar gebruikt of wat een puzzel is. Het concept ‘school’ moet aangeleerd worden. Ook bij de ouders.

Gelukkig hebben we op Westdiep een gedreven team, dat bovendien didactisch zeer bekwaam is!

Ziet een kleuterklas er bij jullie anders uit dan in een andere school?

Ik denk het wel. We krijgen vaak scholen over de vloer die onze manier van werken willen leren kennen. Ik kijk graag naar hun reactie als ze voor de eerste keer onze kleuterklassen binnenstappen. Ze schrikken meestal van al het visuele materiaal dat hier overal te zien is. In elke klas hangen er veel tekeningen, picto’s en prenten. Dit moeten we wel zo doen om houvast te bieden aan onze anderstalige leerlingen. Het is eigenlijk het UDL-principe avant la lettre.

Dat kan ik me voorstellen. Kan je zo eens een grappige anekdote vertellen?

(Lacht) Daar hoef ik niet lang over na te denken. Enkele jaren terug ging ik eens op huisbezoek bij een leerling. Bij het binnenkomen deed ik mijn schoenen uit als teken van respect voor de familie. Ik had gelukkig geen gaten in mijn kousen. Het jongetje dat bij ons op school zat, was heel fier tegenover zijn ouders en grote broer dat ik bij hen langskwam. De mama had heerlijke muntthee gemaakt en schonk mij een kopje uit. Het jongetje wees naar een zetel waar een hoopje doeken op elkaar lag. Ik dacht hij mij wou tonen dat ik daar mocht gaan zitten. Toch twijfelde ik of het de bedoeling was dat ik op die doeken zou gaan zitten. Ik aarzelde even en dat was maar goed ook, want enkele seconden later haalde het jongetje heel fier zijn pasgeboren broertje vanuit die doeken tevoorschijn. Ik schrok me een bult!

Onthalen van anderstalige leerlingen op school

Enkele tips van Bart Houwen

1. Geef elke leerling een eigen klasvriendje. Liefst een kindje dat dezelfde moedertaal spreekt.

2. Leer de nieuwe leerlingen eerst de belangrijkste ‘streefwoorden’ aan (klas, juf, toilet, eten …).

3. Heb veel aandacht voor het welbevinden van je nieuwe leerling.

4. Probeer ouders te betrekken op school en geef ze een rol in het onthaal van nieuwkomers.

5. De belangrijkste tip: heb geduld en geef het kind tijd om de taal te leren!

Bart Houwen "Het zijn vijf tips die echt het verschil maken, maar dan is het vaak een proces met vallen en opstaan. Je maakt echt van alles mee in het werken met zo’n diverse doelgroep."

Wil je meer info over het omgaan met diversiteit in je klas? Bekijk dan zeker even onze interessante vormingen die je kunnen helpen!

Schrijf je hier in op onze nieuwsbrief om op de hoogte te blijven van ons aanbod!

23/8/2017

Recentste blogposts:

Overzicht van alle blogposts > > >